Sn. Ferdi Sabit Soyer
KKTC Başbakanı

Sayın Başbakan,

Ülkemizde uzun süreden beri yaşanan ekonomik durgunluk, başta inşaat sektörü olmak üzere ticaret sektörü, sanayi sektörü,turizm sektörü ve diğer sektörlerdeki olumsuz yöndeki etkisini giderek artırmaktadır. Karşılıksız çek miktarları ve iflas etmiş ve/veya iflas noktasına gelmiş şirket sayısı süratle çoğalmaktadır. 21 Haziran 2007 tarihinde yapmış olduğumuz araçlı eylemde reel sektörün gelişimine, yatırım ikliminin iyileştirilmesine ve rekabet edebilirliğin artırılmasına gerekli önem verilmez ise ve reel sektör doğrudan ve dolaylı olarak kamu politikaları ile desteklenmez ise mevcut ekonomik durgunluk eğiliminin artarak devam edeceğini ve bu durumun tüm ekonomiyi kaosa sürükleyeceğini belirtmiştik. Bu kötü senaryonun yaşanmaması için de hükümetimizin alması gereken önlemleri içeren ortak görüşlermizi sizlerle ve tüm kamuoyu ile paylaşmıştık.

Ancak, üzülerek belirtmek istiyoruz ki, bunlarla ilgili hiçbir gelişme kaydedilmemiş, aksine yapılan uygulama ve düzenlemeler ekonomiyi daha da çıkmaza ve kaosa sokmuştur. Bizler, hükümetimizin ekonomik sektörlermizin önünü açacak, ekonomik akla dayalı adımlar attığını, uygulamalar yaptığını göremiyoruz. Hükümetimizin sadece kayıt altında olan kesimden nasıl vergi ve harç toplaycağına odaklandığını, sürdürülebilir bir ekonomik gelişimin en temel unsuru olan özel sektöre gerekli önemi vermediğini, bunlar için proje ve programlarının olmadığını görüyoruz.

Hükümet artık populizmi bırakıp, dünya bankası uzmanlarının raporu doğrultusunda kamuyu küçültüp, giderlerini derdal azaltmalıdır. Çağdışı karma ekonomi modeli terk edilmeli, AB normlarında serbest piyasa ekonomisi tüm kurumları ile hayata geçirilmeli, çağdaş ekonomik hayatı düzenleyen rekabet yasası, damping anti damping yasası ve tahkim yasası düzenlenmeli ve yasallaştırılmalıdır. Yatırımların gelişmesini sağlayacak alt yapı eksikliklermizi, su, enerji ve planlamasının (Ülke Fizik Planının) turizm master planı ile uyumlu şekilde yapılması için yasal düzenleme ve kararlar alınmalı, ekonomik kararlar ve uygulamalar siyasetin etkisinden arındırılmalıdır.

Aşağıdaki önerilermizin bir çoğunu sizlere daha önce de bildirmiştik. Tam arzu ettiğimiz gibi olmamakla birlikte Sosyal Güvenlik Yasası dışında ekonomik sektörlermizin durumunu rahatlatacak diğer önerilermiz ile ilgili herhangi bir gelişme kaydedilmemiş ve icraat yapılmamıştır. Ekonomimizin gelmiş olduğu kritik nokta aşağıdaki önerilermizin geciktirilmeden dikkate alınıp, uygulamaya konmasını kaçınılmaz yapmaktadır. Aksi takdirde ülke ekonomisi düzelemeyecek derecede zarar görecektir.

KISA VADEDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
(EYLÜL 2007 SONUNA KADAR)

1. Yatırım Otoritesi: Yatırım Otoritesi yetkileri artırılarak ve yönetim kurulu kompozisyonu orjinal şekli ile dört özel sektör ve üç kamu sektöründen temsilciler olmak üzere kurulmalıdır. Yatırımcılar kapı kapı dolaşmak yerine işlerini yetkilendirilmiş bu tek merkezden yürütmelidir.

2. Konut Edindirme İdaresi: Hükümet, siyasi rant hesapları ile yeniden kurduğu Konut Edindirme İdaresi adı altındaki yeni sosyal konut sisteminden vazgeçmeli, serbest rekabet içinde siyasi rüşvete açık olmayan, halkımıza adil ve kaliteli hizmeti getirecek AB standartlarına uygun mortgage Yasası süratle uygulamaya konmalıdır. Hükümet mortgage sistemi içinde gerekirse dar gelirlilere sosyal katkılarını yapmalıdır. Konut Edindirme Yasası dondurulmalı ve uygulamaya girmemelidir. Devlet gereken yasal düzenlemeleri ve hukuki altyapıyı yaparak düzenleyici ve denetleyici olmalıdır. Devlet özel sektöre rakip olmamalıdır. Sosyal konut edindirme faliyeti yapmaya çalışan Belediyelere de bu konuda şiddetle karşıyız.

3. Stopaj Vergisi: Vergi yasasındaki “Her türlü ticari ve sinayi faaliyetlerden doğan kazançlar, ticari kazançtır” tanımına aykırı olan Stopaj kaldırılmalıdır. Bu uygulama ticaret sektörüne darbedir. Bu uygulama ile piyasada pahalılık yaratılmış ve rekabet edebilirliğimiz olumsuz yönde etkilenmiş ve ticaret Güney Kıbrıs’a kaymıştır.

4. Emirnameler: Keyfi yasaklayıcı bölgesel Emirnameler derhal sistemi çökertici yapısından kurtarılarak ülke fiziksel planların yaşama geçmesine kadar kurulacak olan İnşaat ve Gayrimenkul Üst Düzey Kurulu geliştirilmelidir. Emirnameler piyasada terettüt yaratmış ve öngörülebilirliği olumuz yönde etkilemiştir.

5. Emlakçılar Birliği Yasası: Emlak sektörünün ihtiyaçlarını karşılaşmayan Emlakçılar Birliği Yasası’nın derhal tadil edilerek çalışır hale getirilmesi.

6. Turizm Sektörü ve Turizm Örgüt Yasası: Hükümet protokollerinde yazıldığı gibi, devlet politikası haline getirileceği ilan edilen ve öncü sektör olarak adledilen turizm sektörünün şu anki durumu iç açıcı değildir ve gün geçtikce de kötüye gitmektedir. Son iki yıldır yetersiz tanıtım yapılan ve büyük düşüş yaşayan turizm sektörüne acilen el atılmalı, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri için bütçe ayrılmalıdır. Turizmde tanıtım ve pazarlama ivedilikle yapılmaz ise 2008 yılı kaybedilecektir. 34 değişik sektöre ekonomik katkı koyan turizmde gelirlerin artırılmasının tek yolu etkili reklam ile ülkeye gelen turist sayısının artırılmasıdır. Turizm fonu etkili ve amacına yönelik olarak kullanılmalıdır. Alınan tüm karar ve geçirilen tüm yasalada turizm sektörünün önemi göz önünde bulundurularak düzenlemeler yapılmalıdır.
Turizm sektörünü sürdürülebilir stratejilere dayalı yürütülmesi için Turizm Örgüt Yasası’nın derhal yasalaştırılması gerekmektedir. Turizmin, uzmanları tarafından turizm örgütü çatısı altında yönetilmesi uzun vadede kurtuluş yolumuz olacaktır.

7. Daire ve Bakanlıklarda Yapılması Gereken İyileştirmeler:
a. Tapu faaliyetlerinin iyileştirilip hızlandırılması
b. İnşaat izinlerinin hızlandırılması için daha önce önerilen uygulamaların ivedilikle hayata geçirilmesi ve parselasyon projesi mevcut projelerde inşaat ruhsatı için projenin tüm daireleri dolaşmaması
c. 4000 civarında satış ve tapu izni için bekleyen yabancının bu işlemlerinin hızlandırılıp neticelendirilmesi ve böylelikle devlete gelir, sektöre güven kazandırılması
d. İnşaat sektöründe yaşanan güvensizlik ve yabancıların anti propaganda faliyetlerini durdurmak için mağdur olan yabancıların mağduriyetinin ivedilikle giderilmesi ve bundan sonra ayni sorunların yaşanmaması için gereken tüm uygulama ve önlemlerin alınması
e. Devlet dairelerinde, bilhassa Şehir Planlama Dairesinde, otoritenin sağlanması ve iyileştirmeler yapılarak verimliliğin artırılması
f. Devlet daireleri arasında giderek artan bürokrasinin ivedilikle azaltılması
g. İnşaat ve Gayrimenkul Üst Kurulunun ivedilikle devreye girmesi
g. İnşaat sektörüne finansman girişi sağlanmalı, sigorta güvencesi getirilmeli.
h. Çalışma Dairesi’nde bürokratik işlemlerin azaltılarak, eloktronik yöntemler ile çabuklaştırılması ve sektörel bazda değerlendirilmeye tutulmalıdır.

8. Emlak Vergisi ve Diğer Harçlar: Emlak vergisi ve diğer harçlar keyfi oranlarla, hiçbir kritere dayandırılmadan değil, günümüz ekonomik değişimleri ile uyumlu halde değiştirilmelidir. Yatırımcılar öncelikli olarak istikrar ve öngörülebilirlik aramaktadır. Emlak vergisi, pul parası ve harçlar fahiş oranlarda artması özellikle yabancı kişilerin gayrimenkul taleplerini olumsuz yönde etkilemiştir. Bunun için kriterler (örneğin enflasyon, hayat pahalılığı, GSMH gibi) saptanmalıdır.

ORTA VADEDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
( EKİM – ARALIK 2007)

1. KİT’ler: AB normlarına uyumlaşarak, tüm KİT’ler derhal özelleştirilmeli, ekonomimizde bir haksız rekabet ve bütceye kara delik olmaktan çıkarılıp, vergi veren işletmeye dönüştürülmelidir. Örneğin KTHY, ETİ, TÜK vs. özelleştirilmelidir. Böylelikle Devlet şimdiki yükünden kurtulmanın yanında uygulayacağı vergilerle de net gelir elde etmiş olacak.

2. Sübvansiyonlar: Tüm sübvansiyonlar siyasi rant ölçülerinden sıyrılıp, ekonomi aklına uygun olan toplumsal maliyet/yarar ölçüleri ile yeniden değerlendirilmeli ve sektörde belirli bir program dahilinde zaman içinde tamamen kaldırılmalı. Örneğin süt verimi hayvan ırkına göre değişmektedir. Süt ürünleri sektörüne yönelik bir strateji geliştirilebilir, yüksek verimli hayvan ırkını geliştirmeye yönelik destek yapılabilir. Bu maliyetleri düşüreceğinden, fiyat kendiliğinden düşecektir.

3. Motorlu Araç İthalatı: Devlet gelirlerinin önemli bir kısmını karşılayan motorlu araç ithalinde uygulanan vergiler objektif, şeffaf, adil ve kayıtdışılığa meydan vermeyecek şekilde yeniden düzenlenmelidir.

4. KDV: KDV’deki çeşitlilikten kaynaklanan suistimal ve haksız rekabeti ortadan kaldırmak üzere, gıdada %1, emlakda profesyonel satışlarda ve otel, restorant gibi hizmetler sektöründe %5 olmak üzere diğer tüm mal ve hizmetlerde tek oran olarak %10 oranı getirilmeli, gelirlerini ciddi oranda artırmalıdır. Sanayi sektörünün zarar görmemesi için yerli üretilen mallara Türkiye’deki gibi diğer girdi vs. destekleri verilmelidir.

5. Sanayi Sektörü Talepleri:
a) Sanayicinin girdi maliyetlerini ucuzlatarak, rekabet olanaklarını artırmak için sanayi tesislerinin ithal ettiği veya gümrük öncesi devirle satın aldığı her türlü üretim girdileri (hammadde, yarı mamül, malzeme, yardımcı malzeme) ve yatırım malları (makineler, makine aksamları, teçhizat ve donanımları) tüm vergilerden muaf olarak ithal edilmelidir. İhracat teşviği almayan ürün dışsatımlarında navlun farkı devlet tarafından karşılanmalıdır. Santralın finansmanı için yürürlüğe konan ve santral kurulduğu halde devam eden Elektrik Enerjisinde Fon uygulamasına son verilmelidir. Tarifeler yeniden düzenlenerek sanayicinin ucuz enerji kullanımı sağlanmalıdır.
b) KDV oranlarında yapılan değişikliklerden kaynaklanan sanayicinin KDV alacaklarının, vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri ile mahsuplaşma yapılması için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
c) Standard dışı ve etiket uyumu olmayan ürünlerin ithalatının ve üretiminin önlenmesi için hazırlanmakta olan tüzük, süratle tamamlanıp yürürlüğe konulması.

6. Kayıtdışılık: Kayıt altında faaliyet gösterenlerin vergi yükünü artırmadan kayıt dışı ekonomiyi kayıt altına almak, vergi tabanını genişletmek ve vergi yükü adaletini sağlamak. Bunun için devletin her meslek grubundan (örneğin, avukat, doktor, özel ders veren öğretmen, restorantcılar, inşaat sektörüne hizmet verenler, sanatkarlar, ev kirası geliri olan kişiler, yabancıların kiraladıkları özel villalar, teşvikteki yatırım indirimi sürelerini dolduran projeler: yurtlar vs., mimarlar, mühendisler ve devletde çalışıp serbest iş yapanlar) kararlılığını ve otoritesini kullanarak vergi toplayabilmesi için gerekli denetimlerin ve düzenlemelerin etkili bir şekilde yapılması. Güneyden yaklaşık aylık 5 milyon Kıbrıs Lirası alış-veriş yapan KKTC halkının kuzeye geçişlerinde gümrükcüler denetimlerini araç bazında yapmalıdır. Bu şekilde hem Devletin uğradığı büyük kayıp hemde piyasanın haksız rekabete uğraması önlenmiş olacaktır.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası
Kıbıs Türk Sanayi Odası
KKTC İşadamları Derneği
Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği
Kıbrıs Türk Otelciler Birliği
Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası
Kuzey Kıbrıs Genç Müteşebbisler Derneği
İnşaat Malzemeleri Satıcıları Birliği
Genç İşadamları Derneği
Motorlu Araç Satıcılar ve İthalatçılar Birliği
Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği
Girne İnşaatçıları Birliği
Restaurantçılar Birliği

[ geri ]